گردش مالی بازار فارکس در روز چقدر است؟

بازار ارز خارجی یا فارکس بزرگ‌ترین و نقدشونده‌ترین بازار مالی جهان است. در این بازار ارز کشورهای مختلف به‌صورت جفت‌ارز مانند EUR/USD یا USD/JPY معامله می‌شوند و حجم معاملات آن به اندازه‌ای بزرگ است که از مجموع بسیاری از بازارهای مالی دیگر فراتر می‌رود. طبق آمار بانک تسویه بین‌المللی (BIS)، حجم معاملات روزانه فارکس در سال ۲۰۲۲ حدود ۷.۵ تریلیون دلار بود و این رقم در آوریل ۲۰۲۵ به حدود ۹.۶ تریلیون دلار رسید. در ادامه در ایران اسکم به بررسی ابعاد این بازار و دلایل اهمیت حجم معاملات آن می‌پردازیم.

بازار فارکس چیست؟

فارکس یا Foreign Exchange بازاری جهانی برای خرید و فروش ارز است. در این بازار معامله‌گران همزمان یک ارز را خریداری و ارز دیگری را می‌فروشند و به همین دلیل معاملات به‌صورت جفت‌ارزی انجام می‌شود.

برخلاف بورس‌های سهام، فارکس مکان فیزیکی مشخصی ندارد و به‌صورت شبکه‌ای بین بانک‌ها، مؤسسات مالی، بروکرها و معامله‌گران در سراسر جهان فعالیت می‌کند. این بازار از نوع OTC یا خارج از بورس است و بخش عمده معاملات آن در بازار بین‌بانکی انجام می‌شود.

حجم بسیار بالای معاملات، نقدشوندگی فوق‌العاده و فعالیت ۲۴ ساعته از مهم‌ترین ویژگی‌های بازار فارکس محسوب می‌شوند و همین عوامل باعث شده‌اند این بازار جایگاه ویژه‌ای در نظام مالی جهانی داشته باشد.

ساعات کاری بازار فارکس

یکی از مهم‌ترین مزایای فارکس نسبت به بسیاری از بازارهای مالی، فعالیت مداوم آن در طول شبانه‌روز است. بازار فارکس پنج روز هفته و به‌صورت ۲۴ ساعته فعال است.

معاملات معمولاً با آغاز فعالیت بازار سیدنی شروع می‌شود و پس از آن توکیو، لندن و نیویورک به ترتیب وارد چرخه معاملات می‌شوند. با بسته شدن هر بازار، بازار دیگری فعالیت خود را آغاز می‌کند و همین موضوع باعث می‌شود معامله‌گران تقریباً در تمام ساعات شبانه‌روز به بازار دسترسی داشته باشند.

بیشترین حجم معاملات معمولاً در زمان همپوشانی جلسات معاملاتی لندن و نیویورک اتفاق می‌افتد؛ زیرا در این بازه زمانی بیشترین تعداد معامله‌گران و مؤسسات مالی به‌صورت همزمان فعال هستند.

چرا اندازه گردش مالی مهم است؟

حجم معاملات یکی از مهم‌ترین شاخص‌های نقدشوندگی بازار محسوب می‌شود. نقدشوندگی به این معناست که یک دارایی تا چه اندازه سریع و بدون تغییر شدید قیمت قابل خرید و فروش است.

در بازاری با حجم معاملات بالا، سفارش‌های خرید و فروش با سرعت بیشتری اجرا می‌شوند و معامله‌گران می‌توانند بدون نگرانی از کمبود طرف مقابل معامله، وارد یا خارج شوند.

حجم بالای معاملات در فارکس باعث شده اسپرد جفت‌ارزهای اصلی بسیار پایین باشد و احتمال لغزش قیمت در هنگام اجرای سفارش‌ها کاهش پیدا کند. این ویژگی به‌ویژه برای معامله‌گران کوتاه‌مدت و اسکالپرها اهمیت زیادی دارد.

حجم معاملات روزانه بازار فارکس چقدر است؟

بر اساس گزارش سه‌سالانه BIS، حجم معاملات روزانه فارکس در آوریل ۲۰۲۲ حدود ۷.۵ تریلیون دلار بوده است. این رقم نسبت به حجم ۶.۶ تریلیون دلاری سال ۲۰۱۹ حدود ۱۴ درصد افزایش نشان می‌دهد.

در نظرسنجی جدید BIS که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، حجم معاملات روزانه بازار به حدود ۹.۶ تریلیون دلار رسید که نسبت به سال ۲۰۲۲ رشد ۲۸ درصدی را نشان می‌دهد.

این اعداد نشان می‌دهند که روزانه هزاران میلیارد دلار سرمایه در بازار ارز جابه‌جا می‌شود و هیچ بازار مالی دیگری از نظر حجم معاملات به فارکس نزدیک نیست.

مقایسه حجم فارکس با بورس‌ها و دیگر بازارها

مقایسه حجم معاملات فارکس با سایر بازارهای مالی، ابعاد واقعی این بازار را بهتر نشان می‌دهد. حجم معاملات روزانه فارکس چندین برابر مجموع معاملات بسیاری از بورس‌های بزرگ جهان است.

دلیل اصلی این اختلاف، ماهیت جهانی و غیرمتمرکز فارکس است. در حالی که بورس‌ها ساعات کاری محدودی دارند و معمولاً به اقتصاد یک کشور وابسته هستند، فارکس به‌صورت مداوم و در سراسر جهان فعال است.

علاوه بر این، حضور بانک‌های مرکزی، مؤسسات مالی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های چندملیتی و معامله‌گران خرد باعث شده حجم معاملات این بازار به سطحی برسد که در سایر بازارها کمتر مشاهده می‌شود.

رشد گردش مالی بازار فارکس در سال‌های اخیر چقدر بوده است؟

بررسی آمارهای منتشرشده توسط BIS نشان می‌دهد که بازار فارکس طی سال‌های اخیر با سرعت قابل‌توجهی بزرگ‌تر شده است. حجم معاملات روزانه این بازار در هر دوره از نظرسنجی سه‌سالانه رکورد جدیدی ثبت کرده و اکنون به ۹.۶ تریلیون دلار در روز رسیده است.

این روند صعودی تنها به افزایش تعداد معامله‌گران خرد محدود نمی‌شود؛ بلکه حضور پررنگ‌تر بانک‌ها، مؤسسات مالی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های چندملیتی و معامله‌گران الگوریتمی نیز سهم مهمی در رشد گردش مالی بازار داشته است. همچنین نوسانات اقتصادی، تغییر نرخ‌های بهره و افزایش نیاز شرکت‌ها به پوشش ریسک ارزی، تقاضا برای معاملات ارز را افزایش داده‌اند.

در نتیجه، فارکس نه‌تنها بزرگ‌ترین بازار مالی جهان باقی مانده، بلکه سرعت رشد آن نیز نشان می‌دهد که نقدشوندگی و عمق این بازار همچنان در حال افزایش است.

تاثیر نوسانات اقتصادی و سیاسی بر گردش مالی

رویدادهای اقتصادی و سیاسی تاثیر مستقیمی بر حجم معاملات فارکس دارند. انتشار داده‌هایی مانند نرخ بهره، تورم، تولید ناخالص داخلی یا گزارش اشتغال معمولاً باعث افزایش نوسانات بازار می‌شود.

همچنین انتخابات، بحران‌های ژئوپلیتیکی، جنگ‌ها و تغییر سیاست‌های تجاری دولت‌ها می‌توانند موجب افزایش فعالیت معامله‌گران شوند.

در چنین شرایطی معامله‌گران برای مدیریت ریسک یا استفاده از فرصت‌های معاملاتی وارد بازار می‌شوند و همین موضوع باعث افزایش حجم معاملات و گردش مالی می‌شود.

نقش معامله‌گران خرد و سازمانی در حجم بازار

بخش عمده حجم معاملات فارکس توسط بانک‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، مؤسسات مالی و شرکت‌های بزرگ انجام می‌شود.

طبق گزارش BIS، بیش از ۹۰ درصد حجم معاملات توسط موسسات مالی ایجاد می‌شود و سهم معامله‌گران خرد نسبتاً محدود است. با این حال، رشد بروکرهای آنلاین باعث شده حضور معامله‌گران خرد در سال‌های اخیر افزایش پیدا کند.

با وجود این افزایش، همچنان مؤسسات بزرگ و بانک‌ها بیشترین تأثیر را بر جریان نقدینگی و حجم معاملات بازار دارند.

نقدشوندگی چیست و چرا مهم است؟

نقدشوندگی به توانایی تبدیل سریع یک دارایی به پول نقد بدون ایجاد تغییر محسوس در قیمت گفته می‌شود.

بازاری که نقدشوندگی بالایی داشته باشد، ورود و خروج معامله‌گران را ساده‌تر می‌کند و باعث می‌شود سفارش‌ها با سرعت بیشتری اجرا شوند.

نقدشوندگی بالا همچنین هزینه معاملات را کاهش می‌دهد و احتمال اختلاف میان قیمت مورد انتظار معامله‌گر و قیمت اجرای سفارش را کمتر می‌کند.

یکی از نتایج نقدشوندگی بالای بازار فارکس، کاهش هزینه اجرای معاملات در بسیاری از جفت‌ارزهای اصلی است. یکی از مهم‌ترین این هزینه‌ها اسپرد است؛ یعنی اختلاف میان قیمت خرید و فروش یک جفت‌ارز. برای آشنایی بیشتر با نحوه محاسبه و عوامل مؤثر بر آن، می‌توانید مقاله اسپرد چیست را مطالعه کنید.

ارتباط نقدشوندگی با حجم معاملات فارکس

حجم بالای معاملات مهم‌ترین دلیل نقدشوندگی بالای بازار فارکس است. در این بازار همواره تعداد زیادی خریدار و فروشنده برای جفت‌ارزهای مختلف وجود دارد و همین موضوع باعث می‌شود سفارش‌ها به‌سرعت اجرا شوند.

در جفت‌ارزهای اصلی مانند EUR/USD یا USD/JPY معمولاً اسپرد بسیار پایین است و معامله‌گران می‌توانند حتی سفارش‌های بزرگ را بدون تأثیر قابل توجه بر قیمت اجرا کنند.

به‌طور کلی هرچه حجم معاملات بیشتر باشد، نقدشوندگی نیز افزایش پیدا می‌کند.

بیشترین ارزها در گردش مالی بازار فارکس

بر اساس گزارش بانک بین‌المللی تسویه‌ها (BIS)، میانگین حجم معاملات روزانه بازار فارکس در آوریل ۲۰۲۵ به ۹.۶ تریلیون دلار رسیده است که نسبت به سال ۲۰۲۲ حدود ۲۸ درصد رشد داشته است. این آمار تنها مربوط به بازار تبادل ارزهای خارجی (Forex) است و معاملات طلا، نفت، شاخص‌های بورس، سهام و ارزهای دیجیتال را شامل نمی‌شود. با این حال، امروزه بیشتر بروکرهای فارکس این بازارها را نیز در قالب قراردادهای CFD در اختیار معامله‌گران قرار می‌دهند.

جفت‌ارزهای اصلی (Major Pairs)

جفت‌ارزهای اصلی یا Majors پرمعامله‌ترین نمادهای بازار فارکس هستند. ویژگی مشترک تمام این جفت‌ارزها، حضور دلار آمریکا (USD) در یک سمت معامله است. دلیل این موضوع نیز نقش دلار به‌عنوان مهم‌ترین ارز ذخیره جهان و پرکاربردترین ارز در تجارت بین‌المللی است. بر اساس گزارش BIS، دلار آمریکا در ۸۹.۲ درصد از کل معاملات فارکس حضور دارد و پس از آن یورو (۲۸.۹ درصد)، ین ژاپن (۱۶.۸ درصد) و پوند انگلیس (۱۰.۲ درصد) بیشترین سهم را در بازار دارند.

جفت‌ارزهای اصلی به دلیل حجم معاملات بسیار بالا، نقدشوندگی عالی، اسپرد پایین و سرعت بالای اجرای سفارش‌ها، محبوب‌ترین گزینه برای معامله‌گران خرد، بانک‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و شرکت‌های چندملیتی محسوب می‌شوند. به همین دلیل، بیشتر استراتژی‌های معاملاتی مانند اسکالپینگ، ترید روزانه و معاملات کوتاه‌مدت روی این جفت‌ها اجرا می‌شوند.

جفت‌ارزهای فرعی و کراس (Minor & Cross Pairs)

پس از جفت‌ارزهای اصلی، نوبت به جفت‌ارزهای فرعی و کراس می‌رسد. جفت‌ارزهای کراس به نمادهایی گفته می‌شود که دلار آمریکا در آن‌ها حضور ندارد؛ مانند EUR/GBP، EUR/JPY، EUR/CHF و GBP/JPY. اگرچه حجم معاملات این جفت‌ها کمتر از Majors است، اما همچنان بخش مهمی از بازار را تشکیل می‌دهند و نقدشوندگی مناسبی دارند.

معامله‌گران معمولاً زمانی از جفت‌ارزهای کراس استفاده می‌کنند که بخواهند مستقیماً روی اختلاف عملکرد دو اقتصاد معامله کنند؛ برای مثال، مقایسه سیاست‌های پولی بانک مرکزی اروپا و بانک مرکزی ژاپن یا تغییرات ارزش پوند در برابر یورو. به همین دلیل، این جفت‌ها در میان معامله‌گران حرفه‌ای و تحلیلگران اقتصاد کلان محبوبیت زیادی دارند.

در گزارش BIS، EUR/GBP با حدود ۴۷۰ میلیارد دلار حجم معاملات روزانه، پرمعامله‌ترین جفت‌ارز کراس جهان است. پس از آن EUR/JPY و EUR/CHF قرار دارند.

سایر نمادهای قابل معامله در بروکرهای فارکس

اگرچه بازار فارکس به‌طور اختصاصی برای معاملات ارزها ایجاد شده است، اما امروزه اکثر بروکرها امکان معامله دارایی‌های دیگری را نیز در همان پلتفرم فراهم می‌کنند. این ابزارها معمولاً به‌صورت CFD (قرارداد مابه‌التفاوت) ارائه می‌شوند و از محبوب‌ترین بازارهای مالی در میان معامله‌گران به شمار می‌روند.

نقش دلار آمریکا در گردش مالی بازار

دلار آمریکا مهم‌ترین ارز بازار فارکس محسوب می‌شود و تقریباً در اکثر معاملات نقش دارد.

مهم‌ترین دلیل این موضوع، جایگاه دلار به‌عنوان ارز ذخیره جهانی و اصلی‌ترین ارز مورد استفاده در تجارت بین‌الملل است. بسیاری از کشورها ذخایر ارزی خود را به دلار نگهداری می‌کنند و بخش بزرگی از مبادلات جهانی نیز با دلار انجام می‌شود.

همچنین کالاهایی مانند نفت، طلا و بسیاری از فلزات ارزشمند بر پایه دلار قیمت‌گذاری می‌شوند که این موضوع نقش دلار را در بازار ارز تقویت می‌کند.

مزایای حجم بالای معاملات فارکس

حجم بالای معاملات مزایای متعددی برای فعالان بازار ایجاد می‌کند:

• نقدشوندگی بسیار بالا و اجرای سریع سفارش‌ها
• کاهش اسپرد و هزینه‌های معاملاتی
• امکان انجام معاملات در تمام ساعات شبانه‌روز
• تنوع بالای جفت‌ارزها و فرصت‌های معاملاتی
• کاهش احتمال دستکاری قیمت‌ها به دلیل بزرگی بازار

این مزایا باعث شده‌اند فارکس به یکی از جذاب‌ترین بازارها برای معامله‌گران و سرمایه‌گذاران تبدیل شود.

معایب حجم بالای معاملات فارکس

در کنار مزایا، بازار فارکس چالش‌هایی نیز دارد:

• غیرمتمرکز بودن بازار و شفافیت کمتر نسبت به بورس‌ها
• نوسانات بالا به‌ویژه هنگام انتشار اخبار اقتصادی
• استفاده گسترده از اهرم مالی و افزایش ریسک زیان
• پیچیدگی تحلیل به دلیل تأثیر همزمان عوامل متعدد اقتصادی و سیاسی

به همین دلیل مدیریت ریسک و سرمایه برای فعالیت در این بازار اهمیت بسیار زیادی دارد.

برای آشنایی دقیق‌تر با واریز و برداشت این بازار، نحوه معامله جفت‌ارزها، مطالعه راهنمای واریز و برداشت از بروکر فارکس می‌تواند دید کامل‌تری از نحوه فعالیت در این بازار به معامله‌گران بدهد.

نتیجه‌گیری

بازار فارکس با حجم معاملات روزانه چند تریلیون دلاری، بزرگ‌ترین بازار مالی جهان محسوب می‌شود. این حجم عظیم باعث نقدشوندگی بالا، اجرای سریع سفارش‌ها و کاهش هزینه‌های معاملاتی شده است.

بر اساس گزارش BIS، حجم معاملات روزانه فارکس از ۷.۵ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۲ به حدود ۹.۶ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۵ رسیده و روند رشد آن همچنان ادامه دارد.

در کنار مزایایی مانند نقدشوندگی بالا و دسترسی ۲۴ ساعته، معامله‌گران باید به ریسک‌های ناشی از نوسانات و استفاده از اهرم مالی نیز توجه داشته باشند و همواره از مدیریت سرمایه استفاده کنند.

سوالات متداول